Vrijheidsbeperking
Vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals Zweedse banden of bedhekken, gaan in tegen de fundamentele rechten van de mens en grijpen diep in op de fysieke en emotionele levenssfeer. In Nederland mogen vrijheidsbeperkend maatregelen alleen worden opgelegd als er sprake is van een gevaar voor de cliënt, anderen of materiaal. Dit gevaar moet het gevolg zijn van een geestesstoornis.
Het gedwongen opnemen en behandelen van patiënten is geregeld in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Deze wet is momenteel van kracht in de geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en ouderenzorg. Naar verwachting wordt in 2012 de Wet Bopz in de gehandicaptenzorg en ouderenzorg vervangen door de Wet Zorg en dwang.
De IGZ en de belangrijkste partijen in de langdurige zorg hebben een intentieverklaring ondertekend om het aantal vrijheidsbeperkende maatregelen de komende jaren fors te verminderen. De inspectie heeft hierin een aanjagende rol, door onder andere het organiseren van congressen. De veranderingen moeten in de sector zelf gerealiseerd worden. De inspectie volgt nauwlettend of de ambities worden waargemaakt.
In 2011 toetste de IGZ op cliëntniveau de vrijheidbeperkende maatregelen in de gehandicaptenzorg en verpleeg- en verzorghuizen. De rapportage verschijnt in 2012. Bij haar oordeel over vrijheidsbeperkende maatregelen baseert de inspectie zich op (beroeps)normen en wetten.
Normen
- Handreiking verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in het verpleeg- en verzorgingshuis 2004
- Kwaliteitscriteria voor vrijheidsbeperking in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2006
- Kwaliteitskader voor Verantwoorde Zorg, Stuurgroep Verantwoorde zorg 2007
- Toetsingskader gehandicaptenzorg 2007
Wetten
- Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
- Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
- Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
- Kwaliteitswet zorginstellingen
Meer informatie